0351 3588 588

Truyền thống văn hoá là cốt cách dân tộc

20/02/2012 17:06
(LĐ) - Sáng 30.10, Viện Văn hoá và Phát triển - Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh (CTQG HCM) đã tổ chức hội thảo "Giữ gìn bản sắc văn hoá Việt Nam trong bối cảnh toàn cầu hoá".

Tới dự, có TS Hồng Vinh - Phó Trưởng ban Tuyên giáo T.Ư và các giáo sư, các nhà khoa học đầu ngành...

Cơ hội mới để tiếp biến văn hoá

PGS-TS Phạm Duy Đức (Viện trưởng Viện Văn hoá và Phát triển) khẳng định, toàn cầu hoá (TCH) là một xu thế tất yếu, có tác động tích cực đến văn hoá (VH), giúp cho VH mở, chuyển đổi, giá trị VH không đóng khung mà trở thành giá trị chung của loài người, làm thay đổi tầng VH, hình thành xã hội thông tin, công chúng được tham gia sáng tạo nhiều hơn, xã hội dân chủ hơn, thái độ VH từ tự sùng bái mình tiến đến tự phê phán mình nhằm có môi trường VH trong sạch hơn, làm xuất hiện công dân toàn cầu...

Theo GS Nguyễn Đình Chú, TCH diễn ra xu thế cái mạnh áp đảo cái yếu, nhưng không phải cái yếu là dở, là dịp để chúng ta nhận thức lại những gì cản trở để chúng ta chỉnh sửa nhằm phát triển. TS Đinh Xuân Dũng (Ban Tuyên giáo T.Ư) khẳng định, quá trình tiếp biến VH là nhận và cho. PGS-TS Lê Quý Đức (Phó Viện trưởng Viện Văn hoá và Phát triển) cho rằng, TCH có tác động tích cực là xoá bỏ sự trì trệ, đưa đến những tiền đề mới, tạo cơ hội cho tiếp biến VH (tiếp thu những yếu tố VH tiên tiến).

Áp đặt văn hoá có thể làm "mờ yếu tổ quốc"

Phân tích về tác động tiêu cực của TCH, GS-TS-NGƯT Trần Văn Bính cho rằng, trước hết phải quan tâm đến những thách thức lớn, thậm chí rất nguy hiểm của TCH đối với VH. Nếu đi chệch hướng, chỉ duy kinh tế, thì TCH sẽ làm cho khái niệm dân tộc mờ yếu dần, con người trở thành tù binh của vật dụng, và làm suy yếu quốc gia. PGS-TS Lê Quý Đức thì nhận định, sự áp đặt chủ nghĩa đế quốc trong VH dẫn đến cưỡng bức VH, làm lây nhiễm VH tiêu cực từ dân tộc này sang dân tộc khác, làm ô nhiễm môi trường VH, làm suy yếu sức đề kháng của VH dân tộc.

Còn GS-TS Hoàng Vinh nhấn mạnh, bắt chước người mà không sáng tạo thì không còn dân tộc, không còn bản sắc Việt. Đa số các nhà khoa học đều thống nhất: Sự tha hoá của một bộ phận cán bộ, đảng viên, thói quen hưởng lạc, suy tôn các vật dụng hiện đại, ít quan tâm đến lý tưởng, tự trọng dân tộc trong một bộ phận lớp trẻ, tệ nạn xã hội..., là hậu quả của việc ảnh hưởng tiêu cực từ TCH.

Giải pháp mở...

"VH là hồn cốt của một dân tộc. Nếu đạt nhiều thành tựu về kinh tế mà không giữ được VH dân tộc thì đều vô nghĩa. Chúng ta phải tìm mọi cách bảo vệ cho bằng được VH dân tộc vì VH dân tộc có sức mạnh thần kỳ, nó là bệ phóng" - GS-TS Trần Văn Bính nói. TS Vương Cường (Vụ Quản lý đào tạo, Học viện CTQG HCM) đưa ra ý kiến: "Tổ quốc, dân tộc là vấn đề cực kỳ quan trọng của chúng ta. Vấn đề lớn của một con người là câu hỏi: "Tổ quốc của anh? Dân tộc của anh?". "Nếu chúng ta chỉ giữ gìn VH không thôi mà không thu nhập cái mới tiến bộ bên ngoài thì đó là sai lầm" - GS-TS Hoàng Vinh khẳng định.

GS Nguyễn Đình Chú đề nghị: "Thông thường, cái mạnh áp đảo thì cái xấu của cái mạnh có thể trở thành cái đẹp. Cần phải cảnh giác điều đó. Chúng ta phải nhận thức lại giá trị VH truyền thống. Nhận thức không đầy đủ, không đến nơi đến chốn về giá trị VH thế giới cũng như giá trị VH truyền thống VN thì sẽ không thể giữ gìn bản sắc VH VN và không thể phát triển. Chúng ta phải vượt qua hạn chế về tư duy để nhận thức lại. Ví dụ, chúng ta phải bằng mọi cách bảo vệ cộng đồng gia đình, cộng đồng dân tộc, dù cộng đồng đó có thể biến đổi mô hình". TS Đinh Xuân Dũng cho rằng, bảo vệ bản sắc VH VN không thể theo mô hình cũ mà phải cấu trúc lại mô hình VH mới.

Còn TS Lê Viết Chức nêu nhiều ví dụ về "bệnh nói hay" trong hoạt động VH, còn khi thực hiện lại vướng cơ chế: "Chúng ta cần phải cụ thể hoá bản sắc VH, không thể cứ nói chung chung. Làm cụ thể mới thấy hiệu quả". PGS-TS Phạm Duy Đức thống nhất với ý kiến của GS Trần Văn Bính là ý thức dân tộc và ý thức bảo vệ VH dân tộc không phải của độc quyền của riêng ai. Do đó, PGS đề xuất: Nên có cơ chế để "chuyển hoá" tư duy VH trong các chủ doanh nghiệp.

Khi có tư duy VH và cơ chế, các chủ doanh nghiệp sẽ bảo vệ và phát huy VH truyền thống rất tốt, ngược lại thì họ cũng là người phá rất nhanh. Theo PGS-TS Phạm Duy Đức, cần có thể chế VH phù hợp để thiết kế lại sự hợp tác tốt giữa các bộ, ngành trong việc bảo vệ bản sắc VH. Truyền thống VH là bộ gene của dân tộc và có độ mở, nó là cốt cách, là nhân cách dân tộc trong thời đại mới, là hành trang để ta đối thoại với thế giới, bảo đảm sự đa dạng VH...

Những giải pháp đưa ra trong hội thảo vẫn còn mở. Và nhiều vấn đề quan trọng sẽ còn phải tiếp tục nghiên cứu một cách khoa học để làm sao chúng ta vừa bảo vệ được bản sắc VH VN, vừa hội nhập kinh tế thế giới có hiệu quả trong xu thế TCH.
 

Theo laodong.com.vn

Ý kiến bạn đọc
TRANG THÔNG TIN ĐIỆN TỬ - ĐÀI PHÁT THANH VÀ TRUYỀN HÌNH HÀ NAM
Địa chỉ: 215 Đường Trường Chinh TP Phủ Lý - Hà Nam
Tel: (84 - 0351) 3588 588
Email:lienhe@hanamtv.vn
Giấy phép số 263/GP - TTĐT cấp 14/8/2017
Cơ quan chủ quản: UBND Tỉnh Hà Nam
Cơ quan quản lý: Đài PT-TH Hà Nam